Vanwege de coronamaatregelen kan de onderwijsvorm of tentaminering afwijken. Zie voor actuele informatie de betreffende cursuspagina’s op Brightspace.

Studiegids

nl en

Rechtstheorie en het civiel recht

Vak
2021-2022

Toegangseisen

Bachelor Rechtsgeleerdheid (zie OER).

Beschrijving

In veel moderne rechtstheoretische benaderingen van de grondslagen van het privaatrecht wordt min of meer als vanzelfsprekend uitgegaan van het statelijke en politieke perspectief, waarin de distributieve rechtvaardigheid voorop staat. Dit komt bij uitstek naar voren in de utilistische traditie waarvan John Stuart Mill een belangrijke vertegenwoordiger is. De traditionele, deugdenethische benadering echter, die op Aristoteles teruggaat en tot aan de late Scholastiek gangbaar was, bezit daarentegen als uitgangspunt de directe sociale, morele verhoudingen tussen mensen, en bouwt van daaruit, op basis van zowel distributieve als commutatieve gerechtigheid (als ook de billijkheid), de normatieve infrastructuur van samenleving en staat op. Een middenweg tussen de deugdenethische en utilistische benaderingen vinden we in het denken van Immanuel Kant die op basis van een deontologische ethiek een moderne rechtsfilosofie opbouwt die recht probeert te doen aan de traditie.

In deze cursus zullen wij deze verschillende benaderingen bespreken en uitdiepen. Ook komen de fundamentele materieelrechtelijke begrippen en beginselen van eigendom, contract en aansprakelijkheid aan de orde. Daarbij worden klassieke werken van Aristoteles (Ethica) en John Stuart Mill (On Liberty, en Utilitarianism) alsmede Immanuel Kant (Metaphysik der Sitten, Rechtslehre, in Engelse vertaling) integraal bestudeerd als de filosofische basis van deze benaderingen. Het handboek van Allan Beever, Forgotten Justice, wijst ons hierbij de weg. Belangrijke delen hieruit worden als leer- en leesstof voorgeschreven.
Daarbij zal volgens een inschrijvingsrooster in de laatste week groepsreferaten gehouden worden over één van de begrippen volgens Nederlands privaatrecht (hetzij eigendom, hetzij contract, hetzij aansprakelijkheid – en dat vanuit hetzij deugdenethisch, utilistisch en deontologisch perspectief), welke de student later individueel in het essay eventueel kan uitwerken.

Leerdoelen

Doel van het vak:

  • Verkrijgen van inzicht in de grondslagen van het privaatrecht, in het bijzonder de rechtsfiguren en –begrippen eigendom, contract en aansprakelijkheid, in het licht van inzicht in de verschillen tussen de moderne, de traditionele en de Kantiaanse benadering.

  • Verkrijgen van inzicht in de betekenis van Aristoteles’ denken zoals neergelegd in de Ethica, van Mills inzichten verwoord in On Liberty, Utilitarianism and other essays, en van Kants denken blijkens de Rechtslehre uit de Metaphysik der Sitten, voor de grondslagen van het (civiele) recht.

  • Verwerven van een kritische houding ten aanzien van civielrechtelijke noties en hun toepassing in hedendaagse lastige casusposities, in het licht van inzicht in de verschillen tussen de moderne, de traditionele en de Kantiaanse benadering.

Na afronding van het vak hebben studenten de volgende vaardigheden verworven:

  • Student heeft inzicht verworven in de grondslagen van het privaatrecht, in het licht van inzicht in de verschillen tussen de moderne, de traditionele en de Kantiaanse benadering.

  • Student heeft inzicht verworven in de betekenis van Aristoteles’, Mills, en Kants inzichten voor de grondslagen van het (civiele) recht.

  • Student heeft een kritische houding verworven ten aanzien van civielrechtelijke noties, in het licht van inzicht in de verschillen tussen de moderne, de traditionele en de Kantiaanse benadering.

Rooster

Zie de opleidingspagina van de website.

Onderwijsvorm

Hoorcolleges
Geen.

Werkgroepen

  • Aantal à 4 uur per week: Combinatie van hoor- en werkcollege gedurende 5 weken

  • Docent(en): mr. dr. B.C. Labuschagne

  • Vereiste voorbereiding van studenten: Studenten dienen iedere week de voorgeschreven literatuur te hebben bestudeerd, mede ter voorbereiding van discussie.

  • Iedere student houdt één keer een groepsreferaat, volgens een inschrijvingsrooster, in een groep van ongeveer 5 studenten. Het onderwerp van het referaat wordt bij voorkeur nader uitgewerkt in een essay dat aan het eind getoetst wordt. Het geheel van de stof wordt in een schriftelijk tentamen getoetst. De student is ook vrij om een ander, geheel eigen onderwerp voor het essay te kiezen, mits dit geschiedt in samenspraak met de docent.

  • Inzet Brighspace: Nadere informatie over het vak, rooster, etc.

Toetsing

Toetsvorm(en):

  • Referaat en bijdrage aan de discussie (geldt voor 20%) (geldt als praktische oefening, en dient behaald te zijn voordat men het essay kan indienen en tentamen kan afleggen)

  • Essay 1500-2000 woorden (geldt voor 50%) – hier bestaat een herkansingsmogelijkheid voor medio augustus, datum nader vast te stellen.

  • Individueel mondeling tentamen over de stof als geheel, naar aanleiding van het essay (geldt voor 30%) – hier bestaat een herkansingsmogelijkheid voor medio augustus, datum nader vast te stellen.

  • Deelcijfers kunnen onderling gecompenseerd worden en zijn geldig gedurende het academisch jaar. Men mag aan het tentamen deelnemen zonder het essay te hebben ingeleverd, mits men uiteraard van de essayherkansingsmogelijkheid gebruik maakt.

Inleverprocedures
Zie Brightspace.

Examenstof
Tot de examenstof behoort de verplichte literatuur en hetgeen behandeld is tijdens het onderwijs.

Literatuur

Verplicht studiemateriaal

  • Allan Beever, Forgotten Justice, Oxford University Press 2013, (hardcover) ISBN: 9780199675487 (ook online beschikbaar via de catalogus van de bibliotheek) https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780199675487.001.0001/acprof-9780199675487

  • Aristoteles, Ethica, Historische Uitgeverij Groningen 1999 e.v., (hardcover) ISBN: 9789065540058 (of enige andere editie, al dan niet online)

  • John Stuart Mill, On Liberty, Utilitarianism and Other Essays, Oxford University Press 2015 (paperback) ISBN: 9780199670802 (of enige andere editie, al dan niet online)

  • Kant, The Metaphysics of Morals, Revised edition, Cambridge University Press 2017 (paperback) ISBN: 9781107451353 (voorgeschreven delen)

  • Aanvullende secundaire literatuur (wordt via Brightspace bekendgemaakt)

  • Eigen rechtsgeleerd literatuuronderzoek t.b.v. referaat en essay

Aanmelden

De aanmelding voor hoorcolleges en werkgroepen verloopt via uSis. Met deze aanmelding heeft u tevens toegang tot de digitale leeromgeving van dit vak in Brightspace. Aanmelden kan tot 5 kalenderdagen voor de eerste onderwijsbijeenkomst.

De aanmelding voor (her)tentamens (alleen bij vakken waarbij er sprake is van een tentamen) verloopt ook via uSis. Met deze aanmelding heeft u ook toegang tot de digitale leeromgeving van dit vak in Brightspace. Aanmelden kan tot 10 kalenderdagen voor het tentamen.

Contact

  • Vakcoördinator: mr. dr. B.C. Labuschagne

  • Werkadres: KOG, Steenschuur 25, 2311 ES Leiden, kamer A3.37

  • Bereikbaarheid: kantooruren

  • Telefoon: 071 - 527 75 40

  • E-mail: b.c.labuschagne@law.leidenuniv.nl

Instituut/afdeling

  • Instituut: Metajuridica

  • Afdeling: Encyclopedie en Filosofie van het recht

  • Kamernummer secretariaat: KOG, kamer A3.19

  • Openingstijden: maandag tot en met donderdag van 09.00 - 16.30 uur en vrijdag van 09.00 - 12.00 uur

  • Telefoon secretariaat: 071 - 527 75 48

  • E-mail: rechtsfilosofie@law.leidenuniv.nl