Studiegids

nl en

Retorisch vuurwerk in politiek Den Haag

Vak 2011-2012

Toegangseisen

Een BA-diploma Nederlandse taal en cultuur of een vergelijkbaar diploma.

Beschrijving

U bent knettergek – Een flutstuk van het slechtste kabinet ooit — Rabat aan de Rijn — Bos draait.- – Nivellering – - retorisch vuurwerk is er in de Haagse politieke arena regelmatig te genieten. Tijdens de Algemene Beschouwingen die op de troonrede en de regeringsverklaring volgen, proberen alle fractieleiders hun partijstandpunten zo scherp mogelijk te profileren. Ze maken daarbij gebruik van retorische middelen, die soms populistisch genoemd worden. De aanwezige pers pikt bepaalde soundbites en retorische charges op en negeert andere. In deze werkgroep staan de volgende onderzoeksvragen centraal: Wat is het retorische ontwerp van deze politieke speeches? Welke verschillen zijn er tussen de voorbereide monologen en de interpellaties (qua stijl, inhoud)? Welke retorische middelen uit de speeches en uit de interpellaties komen in de media terug? Wat heeft populisme precies met retorica te maken? Deze masterwerkgroep beoogt studenten een verdieping te geven in de retorische theorie en de literatuur over populisme. Het accent zal liggen op literatuurstudie en stilistische tekstanalyse van een zelf gekozen tekstcorpus. Bijvoorbeeld een of meer toespraken, enkele debatten in de algemene beschouwingen.

We verdiepen ons eerst in retorische analysemethodes én in manieren van media-analyse en theorieën over populisme. Samen bekijken we en analyseren we op de derde dinsdag van september de troonrede en vervolgens twee dagen lang (!) de Algemene Beschouwingen. Elke student kiest een of enkele van deze toespraken met bijpassende interpellaties en analyseert die. Ook zal een professionele speechschrijver en journalist als gastdocent optreden om onze academische exercitie voldoende aansluiting te geven op de praktijk.

Leerdoelen

  • Het verdiepen van theoretische inzichten in retorica in het algemeen en retorische analyse (onder meer rhetorical criticism) en populisme en media-analyse in het bijzonder.
  • Het vergroten van kennis en inzicht in de praktijk van politieke speechschrijvers en hun opdrachtgevers (de politici) en van politiek journalisten.
  • Het ontwikkelen van een kritische houding ten opzichte van de diverse analysemethodes en hun gebruikswaarden.
  • Het vergroten van onderzoeksvaardigheden op het terrein van de retorica, speech- en mediaonderzoek.
  • Het vergroten van de vaardigheid om mondeling en schriftelijk verslag te doen van eigen en andermans onderzoek en effectief daarover te discussiëren.

Rooster

Zie het rooster van de opleiding Nederlandse taal en cultuur.

Onderwijsvorm

Werkcollege

Toetsing

Bijdrage aan de discussie tijdens de colleges (10%), referaat (30%), werkstuk (40%) en mondelinge presentatie van de nota (20%). Als het eindcijfer onvoldoende is moet het werkstuk herkanst worden.

Blackboard

Via de blackboardsite Retorisch vuurwerk zal informatie uitgewisseld worden en kunnen opdrachten en discussiebijdragen gepubliceerd worden. Je kunt per begin augustus op deze blackboardsite terecht.

Literatuur

Literatuurlijst wordt op het besprekingscollege, dat voor de opening van het academisch jaar
gehouden wordt, bekendgemaakt. Lees ter voorbereiding op de werkgroep alvast

  • de Troonrede (even zoeken op internet) en
  • aantal van deze algemene beschouwingen van 2009 (op Tweedekamer.nl >> parlando).
  • Andeweg en De Jong (2004) De eerste minuten.Attentum, benevolum en docilem in de inleiding van toespraken. Sdu Uitgevers.
    (Hoofdstukken 2 en 5 uit deze dissertatie zie www.deeersteminuten.nl).
  • Braet (2007) Retorische kritiek. Overtuigingskracht van Cicero tot Balkenende. SDU Uitgevers.

Aanmelden

Via uSis.

Contact

Dr. J.C. (Jaap) de Jong , tel. 071 527 2137.

Opmerkingen

De eerste weken van de werkgroep vragen bovengemiddelde inspanning (analyse Troonrede, 2 dagen algemene Politieke beschouwingen). Studenten wordt verzocht daar rekening mee te houden.