Studiegids

nl en

Europees Recht

Vak 2014-2015

Toegangseisen

Inleiding Europees Recht.

Beschrijving

In de vijf weken van dit vak verkennen wij enkele van de meest belangrijke en actuele terreinen van het Europese recht, waaronder de Eurocrisis, het vrije verkeer van personen, en de interne markt meer in het algemeen.

De EU vormt een nieuwe rechtsorde met revolutionaire effecten op de nationale rechtsorde. Het vormt een gedeeltelijke versmelting van staten die tot ongekende welvaart en stabiliteit heeft geleid. Europa is mondiaal één van de welvarendste gebieden, en vormt het grootste economische blok ter wereld. Mede dankzij de Europese Unie heeft het Europese continent – met uitzondering van de Balkan – bovendien al meer dan zestig jaar geen oorlog gekend.

De interne markt met zijn vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen vormt de hoeksteen van deze Europese samenwerking en heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de economische groei. Europese mededingingsregels waarborgen de vrije concurrentie op de interne markt, terwijl op het gebied van bijvoorbeeld de bescherming van werknemers, consumenten en het milieu belangrijke vooruitgang is geboekt. Ook op het gebied van veiligheid wordt op Europees niveau steeds nauwer samengewerkt.

Maar de EU is ook een organisatie in diepe crisis: Van wantrouwige burgers met angst voor Eurocratie tot een dramatische eurocrisis waarin schijnbaar eindeloze bedragen worden overgemaakt naar weinig geliefde buurlanden. Waarom moet, en mag, Brussel bepalen hoe krom onze bananen zijn, hoe nationale pensioenen geregeld worden, of zelfs hoe Nederland de eigen begroting vaststelt? Waarom moeten wij de Grieken helpen om de effecten van hun eigen fraude op te lossen, of de Spanjaarden en de Cyprioten om hun banken overeind te houden?

Wij duiken in de juridische werkelijkheid achter deze gebeurtenissen. Wat is er echt aan de hand? Hoe en waarom zit de EU zo diep genesteld op zoveel gevoelige terreinen? Want ook tijdens uw studie zult u ongetwijfeld gemerkt hebben dat het Europees recht op vrijwel alle mogelijke rechtsgebieden zijn invloed uitoefent. Als Europa spreekt doet het dit bovendien meestal met voorrang op de nationale rechtsorde. ‘Europa’ is daarom niet slechts een stem in een debat, maar drukt meteen een onuitwisbare stempel op ontwikkelingen in de lidstaten.

Gezien juist ook de breedheid van het Europese recht is het niet mogelijk om in deze cursus een volledig overzicht te geven. In plaats daarvan focussen wij op enkele specifieke gebieden van het Europese, vooral materiële, recht. Gebieden die actueel zijn, maar die gezamenlijk ook een goed beeld geven van de specifieke aard en dynamiek van Europees recht: wat gebeurt er als je een markt, en daarmee een contitent, probeert te integreren?

Als eerste zullen wij ingaan op Europa vandaag, waarbij zowel de situatie na Lissabon, als huidige Eurocrisis centraal zullen staan. In week 2 en 3 zal worden gekeken naar de hoeksteen van Europese integratie: de interne markt. In week 2 wordt gekeken naar het basis systeem van het vrije verkeer. Mag Nederland soft-drugs bijvoorbeeld legaliseren, of mag je zelfs met het EU Verdrag in de hand Nederwiet naar Frankrijk exporteren? In week 3 zal worden gekeken naar het vrij verkeer van personen en het Unieburgerschap. Zoals je begrijpt ligt het vrij verkeer van personen nog gevoeliger dan dat van goederen, diensten en kapitaal: mag iedere EU burger naar Nederland komen? En zijn gezin? Heeft hij of zij recht op een uitkering? Krijgen de kinderen studiefinanciering?

In week 4 en 5 kijken wij vervolgens naar enkele kernregels van het Europese mededingingsrecht. Hoe voorkom je dat Vodafone, T-Mobile en KPN samen de consument te grazen nemen? Of dat Duitsland stiekem zijn eigen bedrijven helpt om de Franse concurrentie te verslaan? Waarom mochten banken tijdens de crisis ineens wel miljarden ontvangen? Gedurende alle weken van dit vak zal daarnaast ook aandacht worden besteed aan de handhaving van de Europese regels: waar en hoe haal je als bedrijf of individu je Europese recht? Deze dimensie zal verweven worden met de materiële regels die per week besproken worden, juist ook om te laten zien hoe deze regels samenhangen.

Wie na het volgen van dit vak geïnteresseerd is geraakt in het Europees recht, kan zich hierin verdiepen door een of meer van de keuzevakken te volgen die op dit gebied worden aangeboden. Eveneens bestaat de mogelijkheid na het behalen van uw Bachelor titel verder te gaan met de Engelstalige Masteropleiding ‘European Law’. Aarzel niet om uw werkgroep docent aan te spreken wanneer u hierover meer wilt weten: wij geven natuurlijk altijd graag verdere informatie over verdere vakken of Europese ontwikkelingen in het algemeen!

Let op: De in het eerstejaarsvak Inleiding Internationaal en Europees Recht behandelde stof wordt als bekend verondersteld.

Leerdoelen

Het vak verdiept het inzicht in de werking en logica van EU recht die bij inleiding Internationaal en Europees recht is verkregen. Daarnaast behandelt het vak enkele cruciale onderdelen van het Europese materiële recht: het vrije verkeer binnen de interne markt, Europees Burgerschap en mededingingsrecht. Gezien deze opzet en doelen kent het vak de volgende eindtermen en onderwijsopzet.
De volgende eindtermen zijn onderverdeeld in specifieke inhoudelijke termen, vaardigheden, en overkoepelende eindtermen:

  • U kunt de verschillende rechtsmiddelen in het Europese recht benoemen en de verhouding tussen de verschillende rechtsmiddelen uitleggen. Ook kunt u bepalen welke rechtsmiddelen in welke omstandigheden beschikbaar zijn voor partijen, en deze kennis in een concrete casus toepassen. Hiermee weet u hoe het Europese recht zowel op het Europese als op het nationale niveau kan worden afgedwongen.
  • U kunt de verschillende vormen van vrij verkeer (goederen, diensten, vestiging, personen) benoemen en herkennen. Daarnaast kun u de verhouding tussen de vrijheden uitleggen en beoordelen. Als laatste kunt u de verschillende vrijheden toepassen in een concrete casus door te beoordelen welke vrijheid relevant is en te beargumenteren tot welke concrete uitkomst deze vrijheid moet leiden.
  • U kunt de achtergrond en huidige status van het Europese burgerschap beschrijven en onderscheid maken tussen de verschillende rechten die aan het Europese burgerschap zijn verbonden. Daarnaast kunt u beoordelen of in een concrete casus een schending van deze rechten heeft plaatsgevonden, en kunt u een eigen mening formuleren en verdedigen over de toekomst van het EU burgerschap.
  • U kunt de verschillende kernverboden van het Europese mededingingsrecht herkennen en benoemen (Kartel, Misbruik van een Economische Machtspositie en Staatssteun). U kunt de basisregels voor deze kernverboden opsommen en in een concrete casus toepassen. Dit onder andere door advies te geven over de juiste juridische stappen in een concreet geval. Ditzelfde kunt u met de procedurele regels voor het mededingingsrecht.
  • Een noodzakelijke overkoepelende vaardigheid voor bovenstaande inhoudelijke leerdoelen is dat u juridische schema’s kunnen reproduceren, toepassen en ontwerpen. Dit betekent in een eerste stap dat u een schema, of stappenplan voor het toepassen van een bepaalde rechtsregel, kunnen begrijpen en herkennen. Ten tweede kunt u het juiste schema koppelen aan concrete feiten en rechtsvragen. In de volgende stap moet u een schema zelfstandig kunnen toepassen op een casus. Hiertoe dienen ook de verschillende arresten juist gerelateerd te worden aan het schema: welke stap in het schema wordt door welk arrest ingevuld. Als laatste moet u in staat zijn zelfstandig een juist schema te ontwerpen voor de toepassing van een bepaalde rechtsregel van Europees recht.
  • Als een tweede vaardigheid ben u bekend met de verschillende vindplaatsen en databases van Europese wetgeving en rechtspraak. Binnen deze databases kunt u zelfstandig relevante wetgeving en jurisprudentie vinden bij concrete vragen van Europees recht.
  • Een derde vaardigheid betreft het efficiënt kunnen lezen en interpreteren van Europese wetgeving en jurisprudentie, het herkennen van de verschillende basiselementen in wetgeving en jurisprudentie, en het kunnen lokaliseren en uitleggen van de centrale feiten en rechtsregels in specifieke wetgeving en arresten.
  • Gezamenlijk dragen deze inhoudelijke leerdoelen en vaardigheden bij aan drie overkoepelende eindtermen. Als eerste kunt u de eigen logica en dynamiek van het Europese recht beschrijven, herkennen en toepassen. Zo kunt u vanuit enkele kernbegrippen van het Europese recht extrapoleren hoe een bepaalde vraag te benaderen vanuit het Europese recht, en te beoordelen wat een juiste beoordeling vanuit het Europese recht zou zijn in een concreet geval.
  • Ten tweede kunt u met de verkregen kennis en inzichten zelfstandig andere terreinen van EU recht bestuderen en doorgronden.
  • Als laatste wordt u gemotiveerd om de actuele ontwikkelingen binnen de EU te volgen. Verder kunt u deze ontwikkelingen koppelen aan het systeem en de logica van het Europese recht, en kunt u onderbouwd een mening over recente ontwikkelingen en de publieke berichtgeving daarover formuleren en onderbouwen.

Rooster

Kies voor propedeuse of bachelor en master.

Onderwijsvorm

Hoorcolleges

  • Aantal à 2 uur: 5
  • Namen docenten: Prof. S. Van den Bogaert en mr. A. Cuyvers Mjur (Oxon)
  • Vereiste voorbereiding door studenten: bestuderen van de opgegeven literatuur en jurisprudentie.

Werkgroepen

  • Aantal à 2 uur: 5
  • Namen docenten: mr. A. Cuyvers Mjur (Oxon) en andere leden van de staf van Europees recht.
  • Vereiste voorbereiding door studenten: bestuderen van de opgegeven literatuur en jurisprudentie en het voorbereiden van de opgaven in het werkboek

Andere onderwijsvorm(en)
Responsiecolleges (Aantal a 2 uur: 5, voorbereiding: idem aan Werkgroepen)

Toetsing

Toetsvorm(en)

  • Schriftelijk tentamen (1/3 mc, 2/3 open vragen)

Examenstof
Tot de examenstof behoort de verplichte literatuur, het werkboek en alle stof die tijdens het hoorcollege en de werkgroepen aan bod is gekomen.

Blackboard

Bij dit vak wordt gebruik gemaakt van Blackboard.

Literatuur

Verplicht studiemateriaal

Literatuur:

  • W.T.E. Eijsbouts J.H. Jans, A. Prechal en L.A.J. Senden, Europees Recht Algemeen Deel (4e druk, Europa Law Publishing 2012)
  • Wetbundel (Europocket, Vermande of Kluwer Wettenbundel)

Werkboek:
Europees Recht

Reader:
Europees Recht
Bestellen via readeronline.

Aanbevolen studiemateriaal
Evt. aanbevolen literatuur zal worden bekend gemaakt op blackboard.

Aanmelden

De aanmelding verloopt via uSis.

Contact

  • Vakcoördinator: mr. A. Cuyvers
  • Werkadres: KOG
  • Bereikbaarheid: Per email en op afspraak
  • Telefoon: 071-527 5409
  • E-mail: a.cuyvers@law.leidenuniv.nl

Instituut/afdeling

  • Instituut: Publiekrecht
  • Afdeling: Europees recht
  • Kamernummer secretariaat: KOG, B1.21
  • Openingstijden: 9.00 – 17.00 uur
  • Telefoon secretariaat: 071 – 527 8837
  • E-mail: w.h.rodger@law.leidenuniv.nl

Opmerkingen

Het Europees Recht is een zich snel ontwikkelend rechtsgebied. Readers van voorgaande jaren zijn niet langer bruikbaar voor dit vak

Contractonderwijs

Belangstellenden die deze cursus in het kader van contractonderwijs willen volgen (met tentamen), kunnen meer informatie vinden over kosten, inschrijving, voorwaarden, etc. op de website van Juridisch PAO.