Studiegids

nl en

Benaderingen van literatuur

Vak 2018-2019

Toegangseisen

Geen, maar het verdient wel aanbeveling om de eerstejaarscursus ‘Analyse en interpretatie van proza en poëzie’ gevolgd te hebben of ten minste tegelijkertijd te volgen.

Beschrijving

We bestuderen hoe de literatuurstudie de afgelopen jaren veranderd is: op grond van welke opvattingen over teksten, de betekenis(sen) ervan en de relatie tussen kunst en maatschappelijke ontwikkelingen? Concreet bespreken we chronologisch de verschillende benaderingen en bijbehorende kernbegrippen, waarbij we een theoretische en een literaire tekst nauwkeurig analyseren. Dat levert bijvoorbeeld de volgende onderzoeksvragen in de werkcolleges op: wat voor effect hebben de stereotiepe man-vrouw verhoudingen in Tommy Wieringa’s boekenweekgeschenk Een mooie jonge vrouw? Welke sociaal-maatschappelijke stemmen zijn met elkaar in dialoog in de roman Menuet van Louis Paul Boon uit 1955? En hoe dwingt de roman Het omgekeerde van een mens van Lieke Marsman ons om de veranderende relatie tussen mens en natuur te overdenken?
Voor het beantwoorden van deze en andere vragen over de werking van literaire teksten bestaan er verschillende benaderingen in de literatuurtheorie. Voor de vraag over Een mooie jonge vrouw kunnen we bijvoorbeeld terecht bij de feministische literatuurtheorie; de meerstemmigheid van Menuet kan worden geanalyseerd vanuit een Bakhtiniaanse intertekstualiteitsbenadering; en de mens-natuur-relatie bij Marsman kunnen worden geanalyseerd vanuit het Ecocriticism.

In wekelijkse hoorcolleges maak je kennis met deze en andere belangrijke literatuur- en cultuurtheoretische stromingen vanaf het begin van de 20e eeuw. In de werkcolleges bekijken we vervolgens hoe de verschillende teksbenaderingen praktisch vorm krijgen en oefen je je interpretatievaardigheden.

Leerdoelen

Aan het eind van de cursus:

  • kun je een historisch overzicht schetsen van de belangrijkste cultuurtheorieën en benaderingen van literatuur van de 20ste eeuw
  • ben je in staat de belangrijkste inzichten en sleutelbegrippen uit de gelezen theoretische teksten te reproduceren
  • ben je in staat zelfstandig literatuur te analyseren volgens de uitgangspunten van de behandelde benaderingen van literatuur en kun je daarover ook schriftelijk rapporteren
  • kun je je eigen interpretaties van literaire teksten relativeren en beargumenteren
  • ben je op grond van kennismaking met de diverse benaderingen in staat historische interpretaties te evalueren en binnen de behandelde benaderingen te plaatsen
  • ben je in staat een onderzoeksopzet te ontwerpen over een eigen casus binnen een van de gepresenteerde benaderingen.

Rooster

Rooster BA 2 - semester 2

Onderwijsvorm

  • Hoorcollege
  • Werkcollege
  • Zelfstandige literatuurstudie

Studielast

140 uur:

  • 13 uur hoorcollege
  • 26 uur werkgroep
  • 50 uur zelfstudie ter voorbereiding op werkgroep
  • 12 uur werkstuk
  • 35 uur voorbereiden tentamen
  • 4 uur tentamen

Toetsing

1) Weekopdrachten (waarvan twee becijferd) en onderzoeksopzet (50%)
2) Tussen- en eindtoets (gezamenlijk 50%)

Het eindcijfer voor de cursus komt tot stand door bepaling van het gewogen gemiddelde op basis van de deelcijfers, die allebei tenminste een 5,5 moeten zijn.

Herkansing

Alleen de tentamens kunnen worden herkanst. Dit gebeurt middels één herkansing in juni waarbij de stof van beide tentamens wordt getoetst. Bij het behalen van een onvoldoende voor één van beide tentamens, moet dus de stof van beide tentamens in zijn geheel worden herkanst.

Weging

Zie hierboven

Nabespreking tentamen

Uiterlijk bij het bekendmaken van de uitslag van het tentamen wordt aangegeven op welke wijze en op welk tijdstip de nabespreking van het tentamen plaatsvindt. Er wordt in ieder geval een nabespreking georganiseerd indien een student hiertoe verzoekt binnen 30 dagen na bekendmaking van de uitslag.

Blackboard

Blackboard wordt gebruikt voor:

  • het verstrekken van een uitgebreide collegebeschrijving;
  • het op de hoogte houden van studenten van lopende zaken;
  • het verstrekken van studiemateriaal;
  • het inleveren van huiswerk.

Literatuur

Enkele hoofdstukken uit de volgende handboeken:

  • Jan Rock, e.a. (red.), Literatuur in de wereld: Handboek moderne letterkunde, Vantilt: Nijmegen, 2013.
  • Yra van Dijk, e.a. (red.), Draden in het donker: intertekstualiteit, theorie en praktijk, Nijmegen: Vantilt, 2012

Overige secundaire literatuur [wordt bij aanvang van de cursus mogelijk nog wat gewijzigd]:

  • Roland Barthes, ‘De dood van de auteur’ (1968).
  • Pierre Bourdieu,‘Enkele eigenschappen van velden’ (1971)
  • Michel Foucault, ‘What is an author?’ (1969)
  • Donna Haraway, ‘A Cyborg Manifesto: Science, Technology, and Socialist-Feminism in the Late Twentieth Century’(selectie, 1983)
  • J.J.A. Mooij, ‘Over de methodologie van het interpreteren van literaire werken’ (1963)
  • Tony Purvis, “Sexualities,” in: Patricia Waugh (ed.) Literary Theory and Criticism (2006)
  • Edward Said, ‘Introduction’ from: Orientalism (1978)
  • William Wimsatt & Monroe Beardsley, ‘The intentional fallacy’ (1946)

Primaire literatuur [wordt bij aanvang van de cursus mogelijk nog aangevuld]:

  • Louis Paul Boon, Menuet. De Arbeiderspers, Amsterdam, 1955.
  • Charlotte Mutsaers, Rachels rokje. Amsterdam: De Bezige Bij, 1994.
  • Maxim Februari, De maakbare man Amsterdam: Prometheus, 2013.
  • Cees Nooteboom, Rituelen. De Arbeiderspers, Amsterdam, 1980.
  • Madelon Székely-Lulofs, Rubber. Elsevier, Amsterdam 1931.
  • Peter Verhelst, Tongkat. Een verhalenbordeel. Prometheus, Amsterdam, 1999.

Aanmelden

  • Voor reguliere hogerejaars bachelor- en masterstudenten geldt dat zij verplicht zijn zich tijdig in te schrijven via uSis voor de hoorcolleges en de werkgroepen.
  • Voor alle andere studenten geldt dat de inschrijving verloopt via de studiecoördinator

Algemene informatie over uSis vind je op de website

Aanmelden Studeren à la carte en Contractonderwijs

Informatie voor belangstellenden die deze cursus in het kader van Contractonderwijs willen volgen (met tentamen), o.a. over kosten, inschrijving en voorwaarden.

Contact

Voor inhoudelijk vragen omtrent deze cursus kun je contact opnemen met Dr. E.A. Op de Beek.

Voor praktische vragen kun je je wenden tot het secretariaat van de Opleiding Nederlandse Taal en Cultuur/Neerlandistiek. Dit valt onder de Onderwijsadministratie P.N. van Eyckhof 4, kamer 101A. Tel. 071 5272 2144. Het e-mail adres is: osz-oa-eyckhof@hum.leidenuniv.nl.