Studiegids

nl en

Bestuurskunde I: Openbaar Bestuur en Bestuurswetenschap

Vak 2010-2011

Openbaar Bestuur & Bestuurswetenschap

De bestuurskunde is de wetenschap van het openbaar bestuur. In de vakken Openbaar Bestuur & Bestuurswetenschap en Klassieken in de Bestuurskunde willen we de studenten kennis laten maken met de wereld van het openbaar bestuur en de bestuurskunde als wetenschap.
De bestuurskunde houdt zich bezig met het openbaar bestuur, maar het is niet eens zo gemakkelijk te omschrijven wat we onder het ‘openbaar bestuur’ verstaan. De meeste mensen zullen aan ‘de overheid’ denken, maar er zijn ook een heleboel instellingen en organisaties in de samenleving die niet tot de overheid te rekenen zijn en evenmin als particuliere ondernemingen te beschouwen zijn. Denk maar aan de publieke omroepen, openbaar vervoersbedrijven, zorginstellingen, welzijnsorganisaties, scholen en woningcorporaties, allemaal instellingen die publieke taken uitvoeren.
We zullen dan ook ingaan op de vraag: Hoe ziet het openbaar bestuur er eigenlijk uit? Welke organisaties maken allemaal deel uit van het openbaar bestuur en wat zijn de relaties tussen die organisaties? Daarbij besteden we ook aandacht aan de steeds grotere invloed van de Europese Unie, aan allerlei ontwikkelingen in het Nederlandse openbaar bestuur, zoals schaalvergroting, privatisering, verzelfstandiging, internationalisering en decentralisatie, en aan specifieke kenmerken van het Nederlandse openbaar bestuur: is het Nederlandse openbaar bestuur uniek of heeft het veel gemeen met bestuursstelsels in andere Europese landen?
Daarnaast zullen we uitvoerig ingaan op de bestuurskunde als vakgebied. De bestuurskunde pretendeert wetenschappelijke kennis van het openbaar bestuur op te leveren, maar wat is eigenlijk wetenschappelijke kennis? Waarin verschilt wetenschappelijke kennis van andere vormen van kennis, wat is kenmerkend voor wetenschappelijk onderzoek en in welke opzichten verschilt de werkwijze van wetenschappelijke onderzoekers van bijvoorbeeld de manier van werken van journalisten?
De bestuurskunde is een ‘kennisintegrerende wetenschap’, probeert kennis van verschillende disciplines (economie, politicologie, rechten, sociologie) te integreren en toe te passen op het openbaar bestuur. De studenten maken tijdens hun opleiding Bestuurskunde kennis met de ‘ondersteunende disciplines’ van bestuurskunde; in de vakken Openbaar Bestuur & Bestuurswetenschap en Klassieken in de Bestuurskunde besteden we aandacht aan de betekenis van die ondersteunende disciplines voor de bestuurskunde en de vraag wat die kennisintegratie inhoudt.
Vervolgens komt aan de orde wat de bestuurskunde als wetenschap nu eigenlijk opgeleverd heeft. Wat zijn nu ‘typisch bestuurskundige’ vragen, inzichten, begrippen en theorieën? Een in de bestuurskunde veel gebruikt begrip is bijvoorbeeld de bureaucratie. In het dagelijks leven is ‘bureaucratie’ een scheldwoord; we denken dan aan slecht functionerende overheidsdiensten met eindeloze hoeveelheden procedures en formulieren waarin ambtenaren ons van het kastje naar de muur sturen. In de bestuurskunde heeft het begrip bureaucratie daarentegen een neutrale betekenis; het betekent dan een organisatie die volgens bepaalde principes opgebouwd is, met deskundige ambtenaren die regels toepassen en met een duidelijke hiërarchie, dat wil zeggen dat er een rangordening van de ambtenaren van hoog naar laag is. Er is veel discussie in de bestuurskunde maar ook daarbuiten over de bureaucratische organisatie. Is de bureaucratie als organisatievorm achterhaald? Kan een bureaucratische organisatie effectief en efficiënt werken? In de praktijk hebben uitvoeringsambtenaren altijd wel een zekere vrijheid in de toepassing van regels. Hoe gebruiken ze die vrijheid? Op dit soort vraagstukken gaan we in, waarbij we ook diverse teksten van klassieke en recente bestuurskundige auteurs bespreken.
Simpel gezegd bestaat het openbaar bestuur uit organisaties die beleid voorbereiden, vaststellen en uitvoeren. De meeste bestuurskundige theorieën hebben dan ook betrekking op beleid en op organisaties. Hoe komt beleid eigenlijk tot stand? Gebeurt dat op een heel doordachte en logische manier of spelen macht en belangen een grote rol? Hoe functioneren publieke organisaties en waarin verschillen zij van private organisaties? Wat zijn de effecten van concurrentie en marktwerking in de publieke sector? Dit soort vragen staat centraal in de diverse beleidsvakken en organisatie- & managementvakken, maar in Openbaar Bestuur en Bestuurswetenschap en Klassieken in de Bestuurskunde nemen we er alvast een voorschot op.
Ten slotte is de bestuurskunde een wetenschap die zich niet beperkt tot een beschrijving en verklaring van het openbaar bestuur maar ook probeert het functioneren van het openbaar bestuur te verbeteren. Daarbij komen onvermijdelijk allerlei normatieve vraagstukken aan de orde. Wat is nu eigenlijk een ‘goed’ openbaar bestuur? Zijn de regels de regels of is enige flexibiliteit in de toepassing en uitvoering van regels gewenst? Zijn prestatiecontracten een goed middel om het functioneren van de politie te verbeteren? Hoe moet het openbaar bestuur omspringen met allerlei tegenstrijdige wensen, zoals de roep om ‘meer veiligheid’ en de behoefte aan bescherming van de privacy?
Het vak Openbaar Bestuur en Bestuurswetenschap biedt een eerste oriëntatie, het vak Klassieken in de Bestuurskunde is een verdieping. Zoals alle wetenschappelijke disciplines is de bestuurskunde een tamelijk abstract vakgebied. Eén van de doelen van de cursus is echter om voortdurend de verbinding te leggen tussen theorie en praktijk, door in de colleges veel voorbeelden te geven, door in de werkgroepen empirisch materiaal over de praktijk van het openbaar bestuur te bespreken en door werkbezoeken en gastsprekers. Studenten moeten leren zelf na te denken over bestuurskundige inzichten en ze toe te passen op de praktijk van het openbaar bestuur. Daarnaast zijn beide vakken niet enkel gericht op overdracht van kennis; ook krijgen studenten een eerste oefening in academische vaardigheden: materiaalverzameling, rapporteren en presenteren.

Coördinator:

Dr. W.J. van Noort.

Coordinator Schakelstudenten:

MSc J. Pronk

Docenten:

Dr. W.J. van Noort
Bart van Horck
Jan Pronk
Mark Reijnders

Onderwijsvormen:

*Hoor- en werkcolleges. Deelname aan de werkgroepen is verplicht voor studenten bestuurskunde. *Minor- en keuzevak- en schakelstudenten volgen géén werkgroepen!

Studiemateriaal:

  • G. Breeman, W. van Noort en M. Rutgers (red), De bestuurlijke kaart van Nederland, Bussum, vierde druk, 2008
  • M.A.P. Bovens, P. ‘t Hart, M.J.W. van Twist, Openbaar bestuur, Beleid, Organisatie en Politiek, Alphen aan den Rijn, zevende druk, 2007.
  • A. van Vleuten (red.), De bestuurlijke kaart van de Europese Unie. Instelling, besluitvorming en beleid, Bussum, tweede druk, 2010.

Toetsing:

Gesloten boek tentamen en opdrachten in het kader van de werkcolleges. Het gewogen gemiddelde van het cijfer voor het tentamen en de cijfers voor de opdrachten dient voldoende (tenminste 5,5) te zijn.
Voor minor- en keuzevakstudenten geldt dat zij alleen hoeven deel te nemen aan de tentamens.

Ingangseisen:

Voor Bestuurskunde-, minor- en keuzevakstudenten: geen.

Voor studenten met de minor Law en Public Administration gelden de volgende aanvullende regels: – Deze studenten volgen ook geen werkgroepen – Dit vak wordt voor deze studenten zowel in blok I als in blok III aangeboden. In blok III in de vorm van een e-module.

Rooster:

Hoorcollege
Maandag 6/09-22/10
13-15 in Gorl03 muv 11/10 SA-41
Woensdag 8/9-20/10
11-13 in SC-01

Werkgroepen
wgr 1 donderdag 16/9 – 21/10 van 13-15 uur in 5B-04, LET OP: 23/9 is gewijzigd naar maandag 27 sep van 9-11 uur in 1A22
wgr 2 donderdag 16/9 – 21/10 van 13-15 uur in 5B-02
wgr 3 donderdag 16/9 – 21/10 van 13-15 uur in 1A-33
wgr 4 vrijdag 17/9-22/10 van 13-15 uur in 5B-04
wgr 5 vrijdag 17/9-22/10 van 13-15 uur in 5B-02
wgr 6 vrijdag 17/9-22/10 van 14-16 uur in SA-31
wgr 7 donderdag 16/9 – 21/10 van 15-17 uur in 1A-24, LET OP:: 23/9 is gewijzigd in 24/9 van 11-13 uur in : 1A24
wgr 8 donderdag 16/9 – 21/10 van 15-17 uur in 5B-02

De studenten worden ingedeeld in werkgroepen en ontvangen op maandag 6 september de indeling. Ouderejaarsstudenten kunnen zich medio augustus melden bij de studieadviseur voor deelname.

Voor Pre-masterlstudenten:
Dit vak wordt middels ‘streaming’ aangeboden.

Tentamen:
Maandag 25/10/2010 13-16 uur in USC

Herkansing:
Dinsdag 11/01/2011 13-16 uur in USC

Voor Schakelstudenten:
Dit vak wordt middels ‘streaming’ aangeboden. Hierdoor is dit vak niet tijdgebonden te volgen.

Let op! Er kunnen nog wijzigingen optreden in dit rooster
Laatste wijziging: 16 sept 2010